دهه فجر جلوهگاه وحدت ملی، امیدآفرینی و تبیین گفتمان ایثار و مقاومت
دکتر یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران، در نشست خبری تشریح برنامههای کمیته شهدا و ایثارگران ستاد دهه فجر انقلاب اسلامی سال ۱۴۰۴ که صبح امروز سهشنبه ۱۴ بهمنماه در سالن جلسات شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی برگزار شد، دهه فجر را فرصتی برای تبیین رویکردها و برنامههای ملی کمیته شهدا و ایثارگران دانست و افزود: بهعنوان خادم در بنیاد شهید و امور ایثارگران و در چارچوب دولت جمهوری اسلامی ایران، با همدلی، هماهنگی و همافزایی کامل با ستاد مرکزی دهه فجر، در ذیل منویات مقام معظم رهبری و همراهی ریاست محترم جمهور، تلاش داریم نقش مؤثری در شرایط حساس و پیچیده کنونی ایفا کنیم.
سلیمانی با اشاره به شرایط خاص کشور در سال جاری تصریح کرد: دهه فجر ۱۴۰۴ در حالی برگزار میشود که ملت ایران در ماههای اخیر، شاهد جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، شهادت جمعی از فرماندهان، دانشمندان و مردم مظلوم کشور و تداوم اقدامات خصمانه و جنایتبار آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. با این حال، آنچه موجب خنثیسازی این توطئهها شد، حضور آگاهانه، بصیرتافزا و حماسی مردم در صحنه و انسجام ملی بینظیر ملت ایران بود.
وی افزود: دشمنان انقلاب اسلامی بیش از دو دهه برای ایجاد تفرقه، ناامیدی و فروپاشی اجتماعی برنامهریزی کرده بودند، اما به فضل الهی و با نقشآفرینی مردم، بهویژه در راهپیمایی باشکوه ۲۲ بهمن، تمامی این طراحیها ناکام ماند و مردم بار دیگر مشق عملی ایثار، مقاومت، شهادت و ازخودگذشتگی را به نمایش گذاشتند.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران با بیان اینکه انقلاب اسلامی در آستانه ورود به هشتمین دهه پیروزی خود قرار دارد، گفت: اگر مدعیان دموکراسی و مردمسالاری در جهان صادق هستند، باید حضور میلیونی، خودجوش و آگاهانه مردم ایران در مناسبتهای انقلابی را ببینند و آن را معیار واقعی مردمسالاری بدانند.
سلیمانی ادامه داد: امام خمینی (ره) بدون هراس از تهدیدهای مستکبران عالم، بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی، با صلابت از استقلال و آزادی ملت ایران دفاع کرد و امروز نیز مقام معظم رهبری با همان اقتدار، در سختترین شرایط، پرچم این گفتمان را برافراشته نگاه داشتهاند. گفتمانی که از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آغاز شد، امروز نهتنها در ایران اسلامی بلکه در میان ملتهای آزاده جهان جریان دارد و آثار آن بهوضوح قابل مشاهده است.
وی با اشاره به جامعه بزرگ ایثارگری کشور خاطرنشان کرد: بیش از چهار میلیون نفر از ایثارگران، جانبازان، آزادگان و خانوادههای معظم شهدا سرمایههای اجتماعی بیبدیل انقلاب اسلامی هستند که همواره در حساسترین مقاطع، پای انقلاب و نظام ایستادهاند. یکی از مأموریتهای اصلی کمیته شهدا و ایثارگران در دهه فجر امسال، تبیین گفتمان مقاومت، صبر، ایثار و امیدآفرینی و روایت دستاوردها و پیشرفتهای انقلاب اسلامی است.
دکتر سلیمانی با تشریح رویکرد اجرایی برنامهها گفت: بر اساس دستورالعمل ابلاغی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، تمامی برنامهها با محوریت مردمیسازی، برجستهسازی نقش مردم، تقویت انسجام اجتماعی و مقابله هوشمندانه با جنگ ترکیبی و رسانهای دشمن طراحی شده است. در این مسیر، جلسات هماهنگی متعددی با دستگاههای عضو کمیته، تشکلهای مردمی و نهادهای فرهنگی برگزار شده است.
وی از برگزاری ویژهبرنامه «مهمانی لالهها» با رویکردی متفاوت خبر داد و افزود: با توجه به تمرکز ویژه دشمن بر نسل جوان و نوجوان، امسال با همکاری وزارت آموزش و پرورش و با اولویت مدارس شاهد، دستورالعمل ویژهای تدوین شده است تا دانشآموزان، بهصورت گسترده و هدفمند در این مراسم حضور یابند. این مراسم روز پنجشنبه ۱۶ بهمنماه با حضور پرشور دانشآموزان، خانوادهها و اقشار مختلف مردم در گلزار شهدای بهشت زهرا (س) برگزار خواهد شد.
معاون فرهنگی بنیاد شهید با اشاره به جایگاه بهشت زهرا (س) بهعنوان بزرگترین گلزار شهدای جهان اسلام گفت: بیش از ۲۶۵ شهید جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در این گلزار مطهر آرمیدهاند و قطعاتی همچون قطعه ۴۲، جلوهای عمیق از مظلومیت، مقاومت و حماسه را به نمایش میگذارد که باید بهدرستی تبیین و به نسلهای آینده منتقل شود.
وی در ادامه از انتخاب گلزارهای شهدای نمادین در سطح کشور خبر داد و تصریح کرد: گلزار شهدای خرمآباد استان لرستان با حضور ۳۱ شهید جنگ تحمیلی، گلزار شهدای روستای گلچینقلعه شهرستان ارومیه با ۴۳ شهید، گلزار شهدای اهل سنت روستای چپاقلی شهرستان بندرترکمن استان گلستان و گلزار شهدای آشوری شهرستان اسلامشهر بهعنوان نماد وحدت ادیان توحیدی و انسجام ملی انتخاب شدهاند.
دکتر سلیمانی همچنین به برگزاری اجلاسیه ملی شهدای غریب در اسارت اشاره کرد و گفت: این اجلاسیه از ۱۹ بهمنماه در مشهد مقدس آغاز میشود و در تقارن با ایام دهه فجر ادامه خواهد داشت. در همین راستا، ۳۶ عنوان کتاب در حوزه شهدای آزاده غریب اسارت چاپ و در روزشمار دهه مبارک فجر رونمایی میشود و آیین اصلی اجلاسیه نیز روز ۲۵ بهمنماه با پیام مقام معظم رهبری برگزار خواهد شد.
وی افزود: حضور حماسی آزادگان در راهپیمایی ۲۲ بهمن، برگزاری برنامههای میثاق آزادگان با امت، حضور خانوادههای معظم شهدا در نمازهای جمعه و اجرای برنامههای تبیینی در دستگاههای اجرایی، از دیگر محورهای مهم برنامههای کمیته شهدا و ایثارگران در دهه فجر امسال است.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران در پایان تأکید کرد: با هماهنگی صورتگرفته در سطح وزارتخانهها، ادارات کل استانی و شهرستانی، چند برنامه محوری بدون تحمیل هزینههای اضافی و با استفاده از ظرفیتهای موجود همچون نماز جماعت، نماز جمعه و برنامههای جاری دستگاهها اجرا خواهد شد. هدف اصلی این برنامهها، تبیین شرایط کنونی کشور، تقویت امید اجتماعی، انسجام ملی و انتقال صحیح پیام انقلاب اسلامی به نسل جوان است.
دکتر یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران، در ادامه این نشست با اشاره به گستره اجرای برنامههای دهه فجر در سطوح مختلف اجرایی کشور گفت: برنامهریزیها صرفاً محدود به ستاد مرکزی و وزارتخانهها نیست، بلکه از سطح وزارتخانهها و دبیرخانهها تا ادارات کل استانی و شهرستانی، دستورالعملهای لازم برای فضاسازی محیطی، آذینبندی، تبیین گفتمان شرایط کنونی کشور و اجرای برنامههای فرهنگی و ترویجی ابلاغ شده است.
وی افزود: یکی از محورهای مهم این برنامهها، اجرای «طرح سپاس» با اولویت شهدای انقلاب اسلامی است. شهدای انقلاب، پیشقراولان استقلال، آزادی و پیشرفت کشور هستند و نباید در مرور حوادث و دستاوردهای انقلاب اسلامی مغفول بمانند. مقام معظم رهبری بارها تأکید فرمودهاند که اگر ۱۲ بهمن نبود، ۲۲ بهمن نیز محقق نمیشد و اگر آن مجاهدتها و فداکاریها نبود، امروز از استقلال و پیشرفت خبری نبود. بنابراین تکریم شهدای انقلاب، یک ضرورت تاریخی و انقلابی است.
سلیمانی با تأکید بر لزوم توجه ویژه به این موضوع تصریح کرد: شهدای انقلاب اسلامی، چه پیش از پیروزی و چه پس از آن، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری نهضت و تثبیت نظام داشتند و این نگاه در برنامههای دهه فجر، بهویژه در مراسم یادوارهها، آیینهای تجلیل و تکریم فجرآفرینان انقلاب اسلامی، بهصورت ویژه دیده شده است. البته در برخی استانها این رویکرد برجستهتر است، اما در ابلاغ کلی، این موضوع به همه استانها مورد تأکید قرار گرفته است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از محورهای مهم برنامهها، تکریم و تجلیل از پیشکسوتان، مروجان و خادمان فرهنگ ایثار و شهادت است. مقام معظم رهبری تأکید دارند که خدمت به خانوادههای معظم شهدا کمتر از خود شهادت نیست. شهید به مقام رفیع شهادت نائل میشود، اما کسانی که سالها در مسیر ترویج فرهنگ جهاد، مقاومت و شهادت مجاهدت میکنند، نقش ماندگاری در استمرار انقلاب اسلامی دارند.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید با اشاره به جایگاه تاریخی فرهنگ مقاومت گفت: انقلاب اسلامی ما ریشه در تاریخ اسلام دارد و از صدر اسلام تاکنون، اسلام ناب محمدی (ص) بر دو پایه اساسی «ایثار» و «مقاومت» استوار مانده است. امروز که دشمنان اسلام و انقلاب با تمام ظرفیتهای رسانهای، فرهنگی و سیاسی خود به میدان آمدهاند، تکریم ایثارگران و پیشکسوتان این عرصه، در واقع تداوم همان مسیر نورانی و پاسخ مؤثر به جنگ ترکیبی دشمن است.
سلیمانی با تأکید بر مردمیسازی برنامهها خاطرنشان کرد: یکی از رویکردهای اساسی دهه فجر امسال، تقویت حضور مردم در صحنه است. بر همین اساس، برگزاری جشنهای پیروزی انقلاب اسلامی و اعیاد مذهبی در حسینیهها، مراکز فرهنگی و بهویژه گلزارهای شهدای سراسر کشور پیشبینی شده است. در حال حاضر بیش از ۲۰ هزار گلزار شهدا در کشور وجود دارد که در کنار بسیاری از آنها حسینیهها و فضاهای فرهنگی فعال است و این ظرفیت عظیم میتواند بستر مناسبی برای حضور خانوادهها و مردم باشد.
وی افزود: برنامهریزی شده است تا در ایام دهه فجر، این فضاها به پایگاههای مردمی تبیین گفتمان انقلاب، امیدآفرینی و روایت صحیح از شرایط کشور تبدیل شوند. شیوهنامههای لازم در این زمینه تدوین و ابلاغ شده و تأکید ما بر اجرای برنامههایی است که مبتنی بر مشارکت مردمی و گفتوگوی مستقیم با جامعه باشد؛ رویکردی که امسال بهصورت ویژه و متفاوت از سالهای گذشته دنبال میشود.
معاون فرهنگی بنیاد شهید با اشاره به برنامههای شاخص در حوزه جشنوارهها گفت: در دهه فجر امسال، شاهد برگزاری دهمین جشنواره آموزش تحصیلی «جایزه ملی ایثار» خواهیم بود؛ جشنوارهای که با مشارکت پنج وزارتخانه، پنج دستگاه اجرایی و حوزههای علمیه برگزار میشود و به معرفی و تجلیل از نخبگان و برگزیدگان علمی جامعه ایثارگری میپردازد. این جشنواره به دلیل تقارن با دهه مبارک فجر، با رویکردی پررنگتر و ملیتر برگزار خواهد شد تا الگوهای موفق علمی به جامعه معرفی و گفتمانسازی شود.
وی ادامه داد: بنیاد شهید و امور ایثارگران ظرفیتهای کمنظیری در حوزه نخبگان و استعدادهای برتر دارد. در حال حاضر، بیش از ۱۱ هزار و ۲۰۰ نخبه و استعداد برتر در جامعه ایثارگری شناسایی شدهاند که بخش قابل توجهی از آنان خارج از سهمیههای متداول، به مراتب عالی علمی دست یافتهاند. بخشی از این نخبگان نیز در چارچوب معاونت علمی ریاست جمهوری تعریف شده و نقش مؤثری در پیشرفت علمی کشور دارند.
سلیمانی با اشاره به فعالیت تشکلهای مردمی گفت: ۳۰۹ تشکل رسمی مردمی در حوزه ایثار و شهادت فعال هستند که ظرفیت عظیمی برای نقشآفرینی فرهنگی، اجتماعی و رسانهای محسوب میشوند. جلسات متعددی با این تشکلها برگزار شده و تلاش شده است با رویکردی جدید و متناسب با نیازهای امروز جامعه، از ظرفیت آنها در مسیر امیدآفرینی، تقویت وحدت، مودت و همدلی بهرهگیری شود؛ چراکه امروز وحدت ملی، برای کشور ما ضرورتی حیاتی و حتی فراتر از بسیاری از نیازهای دیگر است.
وی در ادامه به اجلاسیه ملی شهدای غریب در اسارت اشاره کرد و گفت: این موضوع از سه سال پیش و در دولت شهید آیتالله رئیسی (رحمتالله علیه) کلید خورد و امسال وارد چهارمین سال خود شده است. امروز این اجلاسیه به ثمر نشسته و با تولیدات گسترده فرهنگی و پژوهشی همراه بوده است. تاکنون برای حدود یکهزار و ۸۵۰ شهید غریب در اسارت پرونده تشکیل شده که هر یک از این شهدا گنجینهای ارزشمند از تاریخ، ایثار و مقاومت هستند.
سلیمانی افزود: خاطرات آزادگان و روایتهای آنان از شهدای غریب در اسارت، تأثیر عمیق و ماندگاری بر مخاطبان، بهویژه نسل جوان دارد. بیان صادقانه سختیها، مجاهدتها و رفاقتها در شرایط اسارت، میتواند حتی برای جوانانی که شاید دچار تردید یا فاصله ذهنی شدهاند، تحولآفرین و اثرگذار باشد. این روایتها باید برجسته شود و دهه فجر بهترین فرصت برای تبیین این گفتمان نو و بهروز است.
وی گفت: در همین راستا، ۱۴ عنوان نماهنگ تولید شده و بیش از ۲۰ قسمت محتوای ویدئویی و چندرسانهای در حوزه ایثار، مقاومت و شهادت آماده پخش شده است که در ایام دهه مبارک فجر از رسانهها و بسترهای مختلف منتشر خواهد شد.
سلیمانی، در ادامه تشریح برنامههای دهه فجر، به تولید و توزیع گسترده آثار فرهنگی و هنری اشاره کرد و گفت: در حوزه تولیدات هنری و فرهنگی، امسال ۴۶ عنوان اثر در قالبهای مختلف پیشبینی و تولید شده است که شامل نماهنگها، آثار تصویری، محصولات چندرسانهای، محافل شعر و خاطره و برنامههای روایتمحور است و در ایام دهه مبارک فجر در سطح ملی توزیع و عرضه خواهد شد.
وی با اشاره به نقش محوری روایتگری در تبیین گفتمان انقلاب اسلامی افزود: در حال حاضر، قریب به ۳ هزار و ۴۰۰ نفر پیامآور ایثار و روایتگر در مجموعه بنیاد شهید فعال هستند که از میان جانبازان، آزادگان و خانوادههای معزز شهدا انتخاب شدهاند. در دورههای اخیر، نگاه جدیدی در این حوزه اتخاذ شده و فرزندان جانبازان و شهدای معظم نیز بهعنوان راویان نسل جدید آموزش دیدهاند تا استمرار و تسلسل روایتگری فرهنگی حفظ شود.
سلیمانی ادامه داد: این روایتگران در قالب برنامههای هدفمند، بهویژه در مدارس و با همکاری وزارت آموزش و پرورش، فعالیت میکنند. در حال حاضر، بیش از یکهزار و ۴۰۰ مدرسه شاهد که بخش عمده دانشآموزان آنها را فرزندان ایثارگران تشکیل میدهند، تحت پوشش این برنامههای روایتگری قرار دارند.
وی با تأکید بر اثرگذاری روایت مستقیم و میدانی تصریح کرد: امروز بحث روایتگری و تبیین، یکی از مؤثرترین ابزارهای فرهنگی ماست. تجربه میدانی نشان داده است که حضور یک جانباز یا آزاده در میان دانشآموزان یا خانوادهها و روایت مستقیم واقعیتها، بهمراتب اثرگذارتر از هر قالب غیرحضوری یا رسانهای است. این مواجهه انسانی و صادقانه، بهویژه در خانوادههایی که داغدار شهدای مظلوم هستند، نقش تعیینکنندهای در انتقال حقیقت و خنثیسازی روایتهای تحریفشده دشمن دارد.
معاون فرهنگی بنیاد شهید با اشاره به تنوع برنامههای فرهنگی گفت: در حوزه فرهنگی، برنامههای متعددی از جمله اعزامهای ورزشی، اردوهای زیارتی و سیاحتی، اردوهای راهیان نور و اردوهای پیشرفت و امیدآفرینی پیشبینی شده است. در همین راستا، اعزام کاروانهای خانوادههای معظم شهدا و ایثارگران به زیارت عتبات عالیات با برنامهریزی دقیق انجام خواهد شد.
وی افزود: روز ۲۰ بهمنماه، همزمان با رونمایی از آثار و کتابهای فرهنگی، کاروان نمادین خانوادههای ایثارگران از سوی مجموعههای ورزشی و سیاحتی بنیاد شهید و مجموعههای زیارتی کوثر به عتبات عالیات اعزام خواهد شد و این اعزامها بهصورت مستمر ادامه خواهد داشت. همچنین برنامههایی در حوزه عمره و اردوهای زیارتی ـ سیاحتی در دستور کار قرار دارد که در فرصتهای بعدی اطلاعرسانی خواهد شد.
سلیمانی با تأکید بر نقش بنیاد شهید در ترویج فرهنگ ایثار گفت: هرچند ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، مسئولیتی ملی و بر عهده همه دستگاههاست، اما عصاره و ثقل این مأموریت در بنیاد شهید متجلی میشود و بر همین اساس، اردوهای راهیان نور و برنامههای امیدآفرین با رویکردی هدفمند و اثرگذار طراحی شده است.
وی با بیان تجربههای میدانی خود افزود: در یکی از این برنامهها، جمعی از اساتید دانشگاه و پزشکان به بازدید از مناطق راهبردی و توانمندیهای دفاعی کشور اعزام شدند و مشاهده عینی ظرفیتهای دفاعی و پیشرفتهای کشور، تأثیر عمیق و ماندگاری بر نگرش آنان گذاشت. چنین برنامههایی بهروشنی نشان میدهد که فشارها و تهدیدهای دشمن، نهتنها مانع پیشرفت نشده، بلکه موجب شکوفایی توانمندیهای ملی شده است.
معاون فرهنگی بنیاد شهید با تأکید بر ضرورت تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی گفت: دهه فجر فرصتی است تا بهصورت مستند و دقیق، برای نسل جوان تبیین شود که طی ۴۷ سال گذشته چه مسیری طی شده و اگر انقلاب اسلامی به پیروزی نمیرسید، چه سرنوشتی در انتظار کشور بود. دشمنان انقلاب اسلامی تمامی ظرفیتهای خود را به میدان آوردهاند؛ از جنگ روانی و تروریستی گرفته تا جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، اما ملت ایران با همدلی و انسجام از این آزمونها عبور کرده است.
وی ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری به همافزایی، هماهنگی و امیدآفرینی نیاز داریم. جلسات متعددی با مدیران و مسئولان بنیاد شهید برگزار شده و نقدهای میدانی و مستند مطرح شده است که همین گفتوگوی صریح و واقعبینانه، مسیر برنامهریزی فرهنگی را دقیقتر و اثربخشتر میکند.
سلیمانی با اشاره به برنامههای اجتماعی دهه فجر گفت: برنامههای گستردهای از جمله اجرای طرح «نیابت از شهدا»، تعویض و بهروزرسانی تصاویر و پرچمهای مزین به نام شهدای دفاع مقدس در استانها، دیدار و تکریم خانوادههای معظم شهدا، جانبازان و والدین شهدا، تجلیل از دانشآموزان و دانشجویان ممتاز و قهرمانان ورزشی ایثارگر در سطح استانها تدارک دیده شده است.
وی افزود: در حوزه ورزش نیز برنامههای متنوع و اثرگذاری از جمله اردوها، رقابتها و رویدادهای ملی برگزار میشود که نمونه آن، برگزاری رالی ورزشی جانبازان و خانوادههای آنان در برخی استانها و حضور ورزشکاران ایثارگر از سراسر کشور در اردوهای ملی است؛ برنامههایی که نقش مهمی در ارتقای نشاط، سلامت روان و همبستگی اجتماعی ایفا میکند.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید در پایان اظهار داشت: همچنین مراسم کلنگزنی و افتتاح پروژههای فرهنگی و عمرانی بنیاد شهید در ایام دهه فجر پیشبینی شده است که فهرست کامل این پروژهها در اختیار اصحاب رسانه قرار خواهد گرفت. این اقدامات در چارچوب سیاستهای دولت جمهوری اسلامی ایران و در مسیر تحقق منویات مقام معظم رهبری انجام میشود و انشاءالله در آینده نزدیک، شاهد اخبار خوش و دستاوردهای ارزشمند در حوزه ایثار و شهادت خواهیم بود