نسخه جدید از وطن پرستی!
در شرایطی که فضای سیاسی و امنیتی منطقه بار دیگر تحتتأثیر تهدیدات دونالد ترامپ و جریانهای تندرو آمریکایی علیه ایران قرار گرفته، مواضع بخشی از ایرانیان خارج از کشور، بهویژه مقیم آمریکا، پرسشبرانگیز شده است. گروهی که نهتنها از سیاست فشار حداکثری عبور کردهاند، بلکه آشکارا از تشدید تحریمها و حتی گزینه نظامی علیه ایران حمایت میکنند؛ مواضعی که بیش از آنکه ریشه در دغدغههای مردم ایران داشته باشد، بازتاب فاصلهای عمیق از واقعیتهای داخلی کشور است.
در هفتهها و ماههای اخیر، شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای فارسیزبان خارجنشین مملو از اظهارنظرهایی شده که حمله نظامی آمریکا به ایران را «راهحل» مشکلات معرفی میکند. این روایتها اغلب بدون اشاره به پیامدهای انسانی، اقتصادی و امنیتی جنگ مطرح میشود؛ گویی هزینههای چنین سناریویی قرار نیست متوجه گویندگان آن باشد. این در حالی است که تجربه زیسته مردم ایران نشان میدهد حتی تهدید جنگ، پیش از وقوع، فشار روانی، التهاب بازار و نااطمینانی گسترده را به جامعه تحمیل میکند.
مسئله اصلی، صرفاً اختلاف دیدگاه سیاسی یا نقد ساختار حکمرانی نیست. آنچه محل مناقشه است، نوعی «نسخهپیچی از راه دور» برای مردمی است که گویندگان این نسخهها سالهاست از متن زندگی روزمرهشان فاصله گرفتهاند. بسیاری از این افراد، نه با واقعیت معیشتی جامعه ایران مواجهاند، نه با تبعات تحریم و ناامنی زندگی کردهاند و نه هزینهای برای مواضع خود میپردازند. با این حال، از هزاران کیلومتر دورتر، درباره جنگ و آینده یک کشور تصمیمسازی ذهنی میکنند.
حمایت از مداخله نظامی خارجی، زمانی معنا پیدا میکند که فرد خود را از پیامدهای آن مصون بداند. این همان نقطهای است که شکاف اخلاقی و سیاسی عیان میشود. تجربه کشورهای منطقه، از عراق و افغانستان تا لیبی و سوریه، نشان داده که جنگ نهتنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه زیرساختها را ویران، شکافهای اجتماعی را عمیق و مردم عادی را به قربانیان اصلی تبدیل میکند. نادیدهگرفتن این واقعیتها، یا از سر ناآگاهی است یا بیاعتنایی آشکار به سرنوشت ملت ایران.
نکته قابلتأمل آن است که این جریانهای خارجنشین، در روایتهای خود کمترین توجهی به افکار عمومی داخل ایران دارند. جامعه ایران، فارغ از اختلافات سیاسی و انتقادات داخلی، خاطرهای تاریخی از جنگ تحمیلی دارد و نسبت به هرگونه مداخله نظامی خارجی حساس و نگران است. مخالفت گسترده مردم با جنگ، واقعیتی است که در تحلیلهای هیجانی رسانههای ضدایرانی عمداً نادیده گرفته میشود.
در نهایت، حمایت برخی ایرانیان خارج از کشور از تهدید و حمله نظامی آمریکا، بیش از آنکه نشانه دلسوزی برای ایران باشد، بیانگر گسست آنان از واقعیتهای اجتماعی کشور است. آینده ایران نه در اتاقهای فکر واشنگتن و نه در استودیوهای رسانهای خارجنشین، بلکه در متن جامعهای رقم میخورد که بیش از هر چیز، خواهان امنیت، ثبات و حل مسائل از مسیر عقلانیت و پرهیز از جنگ است.