راز تهدید ترامپ ؛ بلوف پارادوکسیکال
🖊️ سهند ایرانمهر
دونالد ترامپ، که چندی پیش ویدیویی از خود در حال ریختن فضولات بر سر معترضین آمریکایی را در فضای مجازی منتشر کرد، در واکنش به اعتراضها در ایران گفته است که اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم وارد عمل خواهد شد
در سیاست خارجی آمریکا، بهویژه در سنت جمهوریخواهان پوپولیست، چنین ادبیاتی بیش از آنکه نشانه برنامه عملی باشد، نوعی خطکشی رفتاری است. این سخن نباید بهعنوان مقدمهای برای آمادهکردن افکار عمومی برای سرنگونی تلقی شود؛ زیرا او در حال بازسازی همان تصویری است که پیشتر ساخته بود: ترامپ – و نه حتی آمریکای- قاطع، غیرمردد و نجاتدهنده. با درنظر داشتن این نکته که او از تعبیر «نجات مردم» استفاده کرده است، نه «تغییر رژیم».
ترامپ مردی است که بیشتر به سود و زیان مادی توجه دارد تا ارزشهای اخلاقی یا آزادیخواهانه، و تغییر رژیم چیزی نیست که واقعاً خواهان آن باشد. بنابراین، هدف او از این اظهارات مقدمهچینی برای عملیات واقعی نجات مردم یک کشور خارجی نیست؛ بلکه بیش از همه، یک تهدید لفظی برای نمایش اقتدار است.
این تلاش البته اثری معکوس هم دارد، زیرا صرفاً هواداران نظریه «دخالت خارجی» را در تحلیل اعتراضها راضی میکند. مدارا با معترضان یا شنیدن صدای آنها، در نظر برخی چهرههای افراطی «نامحبوب» است و همین پیام، به آنها بهانه لازم را میدهد تا اینبار هم واکنش سخت را تجویز کنند. همزمان، این پیام در میان معترضان نیز اثر دوگانه دارد: بخشی از آنان را به امیدی کاذب، دلخوش و دچار خطای تحلیلی و به شدت خطرآفرین میکند و بخشی دیگر را نگران و دچار تردید میسازد که اعتراضشان به میدان تسویهحساب ژئوپولیتیک آمریکا یا اسرائیل تبدیل شود.
به این ترتیب، این «مداخلهگری نمایشی» در لباس سوپرمن – که ترامپ پیشتر هم خود را در آن تصویر کرده بود – تیغی دولبه است. اگر معترضان به آن دل ببندند، پا در مسیر پرخطری گذاشتهاند، و اگر تصمیمگیران آن را ملاک قرار دهند، درک ماهیت واقعی اعتراضها دشوار میشود و راه برای تحلیلها یا رویکردهای افراطی باز میشود.