روایت نسل نو با زبان هوش مصنوعی؛ چگونه از فناوری برای صیانت از حقیقت ایثار استفاده کنیم؟
در عصر فناوری‌های نوین، بهره‌گیری از هوش مصنوعی در حوزه ترویج فرهنگ ایثار و شهادت گاه با دغدغه‌هایی پیرامون حفظ اصالت معنوی این مفاهیم همراه است؛ با این حال، با تفکیک میان «محتوای ابدی» و «رسانه»، می‌توان از فناوری‌های نوین در سه سطح بازآفرینی، تحلیل و شخصی‌سازی برای ارتباط با نسل جدید بهره برد، مشروط بر آنکه نظارت دقیق انسانی مانع از هرگونه تحریف شود. در این رابطه گفت‌وگویی با محمد کرم‌الهی، مدیر کل امور هنری بنیاد شهید و امور ایثارگران در دو بخش انجام شده، که در ادامه بخش اول را می‌خوانید:
سوال ۱: بسیاری معتقدند فرهنگ ایثار و شهادت، ماهیتی معنوی و سنتی دارد و شاید ورود تکنولوژی‌های سردی مثل هوش مصنوعی، از روح این مفاهیم بکاهد. شما از کجا می‌دانید که این مسیر، مسیر موثری برای ترویج این فرهنگ است؟
باید بین محتوا و رسانه تفکیک کنیم. محتوای ما، یعنی ایثار و شهادت، حقیقتی است ابدی و معنوی، اما رسانه انتقال آن، همواره در حال تغییر است. ما در هر عصری از ابزار آن زمان برای ترویج حقیقت استفاده کرده‌ایم. امروز، اگر بخواهیم با مخاطبی که با هوش مصنوعی متولد شده و با آن رشد کرده است صحبت کنیم، نمی‌توانیم فقط از ابزارهای قدیمی استفاده کنیم.هوش مصنوعی برای ما یک جایگزین برای روح نیست، بلکه یک زبان جدید است. ما از AI برای این استفاده می‌کنیم که سادگی و خلوص ایثار را در قالبی ارائه دهیم که برای انسان مدرن قابل درک و جذاب باشد. در واقع، ما می‌خواهیم با ابزارهای مدرن، حقیقت‌های اصیل را نجات دهیم و آن‌ها را از حالت موزه‌ای خارج کرده و به جریان زندگی امروز بازگردانیم.
سوال ۲: به طور عینی، هوش مصنوعی در عمل چه تغییری در روایت‌گری ایثار ایجاد می‌کند؟ آیا می‌توانیم مثال‌های مشخصی بزنیم که در آن هوش مصنوعی، فراتر از یک ابزار ساده، یک تحول در تولید محتوا ایجاد کرده باشد؟
بله، تحول در سه سطح رخ می‌دهد ، بازآفرینی، تحلیل و شخصی‌سازی.اول در بازآفرینی، ما هزاران ساعت خاطره شفاهی داریم که در آرشیوها خاک می‌خورند. با هوش مصنوعی می‌توانیم این روایت‌های صوتی را به تجربه‌های بصری تبدیل کنیم. مثلاً بازسازی محیط یک عملیات یا یک لحظه از زندگی یک شهید بر اساس توصیفات دقیق بازماندگان، تا نسل جدید بتواند آن لحظه را تجربه کند، نه اینکه فقط بشنود.دوم در تحلیل؛ ما می‌توانیم با تحلیل داده‌های بزرگ از نیازهای روانی بازماندگان، بفهمیم که در هر بازه سنی، چه نوع محتوای فرهنگی بیشتر اثرگذار است. این یعنی خروج از برنامه‌های “یک‌اندازه برای همه” و حرکت به سمت “برنامه‌های متناسب با نیاز” .سوم در شخصی‌سازی است ، تصور کنید سیستمی داشته باشیم که بر اساس تاریخچه زندگی یک ایثارگر، برای او محتوایی تولید کند که با نقاط قوت و نقاط آسیب روانی‌اش هم‌سو باشد. این همان جایی است که هوش مصنوعی با دراماتراپی گره می‌خورد و تبدیل به یک ابزار شفابخش می‌شود.
سوال ۳: یک نگرانی جدی وجود دارد، هوش مصنوعی بر اساس احتمالات کار می‌کند و گاهی دچار توهم می‌شود یا اطلاعات را تغییر می‌دهد. در حوزه‌ای مثل شهادت که حقیقت و صداقت رکن اصلی است، چگونه می‌توانیم جلوی تحریف یا تخیلات هوش مصنوعی را بگیریم؟
این دقیق‌ترین و حیاتی‌ترین نقطه بحث است. ما هرگز اجازه نمی‌دهیم هوش مصنوعی منبع حقیقت باشد؛ بلکه او را به عنوان پردازش‌گر حقیقت می‌بینیم. راهکار ما، ایجاد یک دیتای مرجع و تایید شده است. به زبان ساده، ما به هوش مصنوعی نمی‌گوییم برو در اینترنت بگرد و درباره شهادت بنویس، بلکه به او می‌گوییم؛ این‌ها اسناد، نامه‌ها و خاطرات تایید شده ما هستند؛ فقط بر اساس این‌ها روایت کن و هرچه خارج از این‌ها بود را حذف کن.ما یک سیستم نظارتی انسانی را تعریف می‌کنیم. یعنی هر خروجی AI، پیش از آنکه به مخاطب برسد، باید توسط یک راوی خبره یا یک متخصص فرهنگی تایید شود. ما از هوش مصنوعی برای سرعت و کیفیت استفاده می‌کنیم، اما تایید نهایی را بر عهده انسان‌های با بصیرت می‌گذاریم تا حقیقت، فدای زیبایی دیجیتال نشود.
این گفت و گو ادامه دارد.