از براندازی تا عادیسازی / زمینه سازی حمله به زیرساختهای ایران
آنچه امروز در بخشی از رسانههای فارسیزبان خارج از کشور و جریانهای مخالف جمهوری اسلامی دیده میشود، صرفاً مخالفت سیاسی با یک حکومت نیست؛ مسئله، شکلگیری روایتی خطرناک است که میتواند زمینه ذهنی و رسانهای تعرض نظامی به زیرساختهای حیاتی ایران را فراهم کند. روایتی که در آن، از مراکز علمی و پژوهشی تا نیروگاهها و تأسیسات هستهای و اکنون سدها و تأسیسات آبی کشور، یکی پس از دیگری در معرض برچسبگذاری امنیتی و نظامی قرار میگیرند.
پرسش اصلی این است: چرا درست در شرایطی که تهدید نظامی علیه ایران همچنان مطرح است، برخی رسانهها و جریانهای برانداز، بهجای تفکیک زیرساختهای غیرنظامی از مراکز نظامی، مشغول پیوند زدن این دو به یکدیگرند؟ و چه نتیجهای جز عادیسازی حمله به زیرساختهای یک کشور میتواند از چنین فضاسازیهایی حاصل شود؟
سدها؛ سوژه تازه برای توجیه حمله
تازهترین نمونه، مطلب ایران اینترنشنال در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ درباره گزارش نیویورکتایمز است؛ گزارشی که مدعی شده برخی سدها و طرحهای انتقال آب ایران ممکن است در تأمین نیازهای پایگاههای موشکی زیرزمینی نقش داشته باشند.
در این روایت، همزمانی و نزدیکی جغرافیایی برخی سدها با مناطق مورد حمله آمریکا و اسرائیل، به دستاویزی برای طرح احتمال کاربری نظامی این زیرساختها تبدیل شده است. این در حالی است که حتی گزارش اصلی نیویورکتایمز نیز ارتباط ادعایی را قطعی ندانسته و آن را در حد فرضیه و گمانهزنی مطرح کرده است.
اما مسئله مهمتر، پیامد چنین روایتی است: وقتی یک سد، نیروگاه یا تأسیسات آبی بهواسطه نزدیکی جغرافیایی به یک مرکز نظامی، دارای کاربری دوگانه معرفی شود، عملاً چه چیزی برای توجیه حمله به آن باقی میماند؟
سد، صرفاً یک سازه بتنی نیست. پشت آن آب شرب مردم، کشاورزی، امنیت غذایی، کنترل سیلاب، تولید برق و زندگی میلیونها انسان قرار دارد. حمله به چنین تأسیساتی، پیش از آنکه یک هدف نظامی را متأثر کند، میتواند زندگی مردم عادی و آینده مناطق گستردهای از کشور را به خطر بیندازد.
نکته قابل تأمل آن است که طرح این ادعاها در شرایط خشکسالی ایران، با پرسشسازی درباره چرایی سدسازی همراه شده است؛ گویی بحران آب و ضرورت مدیریت منابع آبی نیز باید بهانهای برای امنیتیسازی زیرساختهای کشور شود.
این همان نقطهای است که مرز میان نقد سیاستهای آبی و تولید ادبیات توجیهکننده حمله نظامی مخدوش میشود.
از مراکز علمی تا نیروگاهها؛ گسترش دایره اهداف
این نخستین بار نیست که زیرساختهای ایران در معرض چنین فضاسازیهایی قرار میگیرند. پیش از این نیز مراکز علمی و پژوهشی، دانشمندان، نیروگاهها، تأسیسات هستهای و بخشهای مختلف زیرساختی کشور، به بهانههای گوناگون در کانون تبلیغات و تهدیدهای جریانهای ضدایرانی قرار گرفتهاند.
منطق مشترک این فضاسازیها، القای این گزاره است که هر آنچه به توسعه علمی، صنعتی، انرژی، فناوری و توان دفاعی ایران مربوط میشود، میتواند هدف مشروع حمله خارجی باشد.
تعبیر «کاربرد دوگانه» نیز اگر بدون معیارهای دقیق، مستندات معتبر و تفکیک روشن میان اهداف نظامی و غیرنظامی به کار گرفته شود، به ابزاری برای گسترش دایره اهداف حمله تبدیل خواهد شد.
حتی نیما شکری، پژوهشگری که بررسیهای او در گزارش مورد استناد قرار گرفته، تصریح کرده است که نزدیکی سدها به اهداف نظامی، نه دلیل ساخت آن سدها را اثبات میکند و نه حمله به آنها را توجیه میکند. کاوه مدنی نیز این نوع نتیجهگیری را روزنامهنگاری غیرمسئولانه و خطرناک برای زیرساختهای آبی دانسته است.
وقتی پروژه براندازی از خیابان به آسمان منتقل میشود
برای فهم این رویکرد باید به گذشته بازگشت.
جریانهای برانداز و حامیان مداخله خارجی، در سالهای گذشته مسیرهای متعددی را برای تضعیف و براندازی جمهوری اسلامی دنبال کردهاند؛ از ایجاد و تشدید آشوبهای خیابانی و بهرهبرداری از اعتراضات اجتماعی گرفته تا حمایت از گروهکهای مسلح، تلاش برای ناامنسازی فضای انتخاباتی، پروژههای موسوم به انقلاب مخملی، نفوذ، ترور و عملیات خرابکارانه.
حوادث خردادماه، فتنه ۸۸، ناآرامیهای دیماه و آبان ۹۸، هرکدام با زمینهها و شرایط متفاوتی شکل گرفتند؛ اما در کنار اعتراضات و مطالبات واقعی بخشی از جامعه، همواره جریانی نیز وجود داشته که تلاش کرده از نارضایتیها برای پیشبرد پروژه براندازی و تضعیف ساختار سیاسی کشور استفاده کند.
با این حال، تکرار این سناریوها نتوانسته به نتیجهای که طراحان براندازی انتظار داشتند، منتهی شود.
اکنون به نظر میرسد بخشی از این جریانها، بهویژه حامیان مداخله نظامی خارجی، بیش از گذشته به گزینه حمله آمریکا و اسرائیل چشم دوختهاند. در چنین شرایطی، نقش رسانهای آنها نیز اهمیت ویژهای پیدا میکند: ساختن تصویری از ایران که در آن نه زیرساختهای حیاتی کشور، بلکه هر تأسیسات مهم و راهبردی، هدفی بالقوه برای حمله معرفی شود.
در واقع، وقتی پروژه ایجاد آشوب داخلی، حمایت از گروهکها، عملیات روانی، نفوذ و بیثباتسازی به نتیجه مطلوب نرسیده باشد، تحریک قدرت خارجی برای اقدام نظامی میتواند به گزینهای جذاب برای جریانهای مأیوس از براندازی داخلی تبدیل شود.
سادهانگاری خطرناک؛ حمله به حکومت یا حمله به ایران؟
یکی از مهمترین ابزارهای این جریان، ایجاد یک دوگانه جعلی در ذهن مخاطب است: اینکه گویا حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، حمله به جمهوری اسلامی است و نه به کشور ایران!
این تفکیک ظاهراً ساده، اما در عمل بسیار خطرناک است.
آیا موشکی که نیروگاه را هدف قرار میدهد، میان شهروند حامی و منتقد نظام تفاوتی قائل میشود؟ آیا حمله به سد، شبکه برق، مراکز علمی، تأسیسات هستهای و زیرساختهای حیاتی، صرفاً ساختار سیاسی را متأثر میکند؟ آیا خسارت ناشی از تخریب زیرساختهای یک کشور، با تغییر دولت یا نظام سیاسی آن جبران خواهد شد؟
واقعیت این است که هزینه چنین حملاتی را مردم ایران میپردازند؛ فارغ از گرایش سیاسی، اعتقادات، میزان رضایت یا نارضایتیشان از عملکرد مسئولان.
کسی که امروز با تصور ضربه خوردن جمهوری اسلامی، برای حمله نظامی آمریکا و اسرائیل هورا میکشد، باید بداند که ویرانی زیرساختهای ایران، پیروزی سیاسی او نخواهد بود. تضعیف توان علمی، صنعتی، اقتصادی و دفاعی کشور، پیش از هر چیز به معنای تضعیف امکان زندگی و پیشرفت نسلهای آینده ایران است.
براندازانی که از خارج کشور برای بمباران ایران زمینهسازی رسانهای میکنند، باید پاسخ دهند که پس از تخریب نیروگاهها، سدها، مراکز علمی و زیرساختهای اقتصادی، چه چیزی برای مردم ایران باقی خواهد ماند؟
دفاع از ایران، دفاع از ارکان و کیان کشور است
البته دفاع از جمهوری اسلامی و ارکان نظام به معنای نادیده گرفتن ضعفها، خطاهای مدیریتی، مشکلات اقتصادی یا مطالبات مردم نیست. نقد عملکرد مسئولان حق جامعه است و اصلاح کاستیها نیز ضرورتی انکارناپذیر دارد.
اما میان نقد حکومت و هموار کردن مسیر تجاوز خارجی تفاوتی اساسی وجود دارد؛ همانطور که میان مطالبه اصلاحات و دعوت به تخریب کشور فاصلهای غیرقابل چشمپوشی است.
جمهوری اسلامی، با تمام فراز و نشیبها و چالشهای مدیریتی، بخشی از ساختار سیاسی و تاریخی ایران امروز است و دفاع از استقلال، تمامیت ارضی، امنیت ملی و زیرساختهای کشور، موضوعی فراتر از اختلافات سیاسی و جناحی است.
نمیتوان ادعای وطندوستی داشت و همزمان برای حمله به تأسیسات حیاتی همان وطن زمینهسازی کرد. نمیتوان نگران آینده مردم بود و از نابودی امکاناتی استقبال کرد که زندگی همین مردم به آنها وابسته است.
فشار حداکثری و آیندهای که با توان داخلی ساخته میشود
البته نباید تصور کرد که پروژه فشار بر ایران صرفاً به فضاسازی رسانهای و تحریک ترامپ محدود شده است. نفوذ، عملیات روانی، تلاش برای تشدید اختلافات داخلی، فشار اقتصادی حداکثری و بهرهگیری از نقاط ضعف مدیریتی و اقتصادی کشور، همچنان از ابزارهای مهم فشار بر جمهوری اسلامی به شمار میروند.
اما تجربه تاریخی ایران نشان داده است که فشار خارجی، هرچقدر گسترده باشد، لزوماً به فروپاشی منتهی نمیشود.
سرمایه انسانی متخصص، ظرفیتهای علمی و صنعتی، توان دفاعی و بازدارندگی، منابع طبیعی، زیرساختهای موجود، تجربه عبور از بحرانها و مهمتر از همه، اراده ملی برای حفظ استقلال کشور، از عواملی هستند که میتوانند ایران را از چنین شرایطی عبور دهند.
جمهوری اسلامی نیز برای عبور موفق از این مرحله، باید ضمن حفظ انسجام ملی و تقویت توان داخلی، با اصلاح ضعفها، مقابله جدی با فساد و نفوذ، بهبود وضعیت اقتصادی و افزایش اعتماد عمومی، امکان بهرهبرداری دشمن از نارضایتیها را کاهش دهد.
ایران را نمیتوان به میدان تسویهحساب مخالفان سیاسی با نظام تبدیل کرد. آینده این سرزمین نه با بمباران و تحریم و نه با آرزوی ویرانی زیرساختهایش ساخته میشود.
آنها که از آشوب داخلی به نتیجه نرسیدهاند و اکنون چشم امیدشان به بمبهای آمریکا و اسرائیل است، باید بدانند که ایران فراتر از اختلافات سیاسی و عمر دولتها و جریانهاست. این کشور با اتکا به ظرفیتهای درونی، سرمایه انسانی و اراده ملت خود، از این آزمون نیز عبور خواهد کرد.
دفاع از کیان جمهوری اسلامی و استقلال ایران، در چنین بزنگاهی، دفاع از حق یک ملت برای تعیین سرنوشت خویش، حفظ داشتههای ملی و ساختن آیندهای مستقل است.