ادعای نیویورک‌تایمز درباره پیوند حادثه فیرفورد با ایران
خروج ناگهانی بمب‌افکن‌های آمریکایی از پایگاه هوایی فیرفورد در انگلیس، در روزهای اخیر به موضوعی خبرساز تبدیل شده است. اقدامی که ابتدا بدون توضیح روشن درباره علت آن انجام شد و سپس با اظهارات دونالد ترامپ و گزارش‌هایی درباره یک تهدید پهپادی، ابعاد تازه‌ای پیدا کرد. پایگاه فیرفورد در گلاسترشر، یکی از مراکز مهم استقرار و عملیات بمب‌افکن‌های دوربرد نیروی هوایی آمریکا در اروپا به شمار می‌رود. این پایگاه در سال‌های گذشته میزبانِ دوره‌ای بمب‌افکن‌های آمریکایی، از جمله “بی 1 لَنسر” بوده و به دلیل موقعیت جغرافیایی خود نقش مهمی در حضور هوایی آمریکا در اروپا دارد. با این حال، ماجرای اخیر از یک حادثه امنیتی در اطراف این پایگاه آغاز شد.
حادثه در نزدیکی پایگاه فیرفورد
در ساعات اولیه روز ۲۷ سپتامبر سال جاری میلادی، پلیس انگلیس گزارشی درباره حضور سه خودرو در نزدیکی پایگاه فیرفورد دریافت کرد. بر اساس اعلام پلیس ضدتروریسم انگلیس، خودروها در حال حرکت به سمت محدوده پایگاه مشاهده شده بودند و نیروهای مسلح پلیس برای بررسی وضعیت به محل اعزام شدند. در جریان این عملیات، پنج مرد ۲۳ تا ۲۵ ساله بازداشت شدند. در ادامه نیز محدوده‌ای امنیتی در اطراف محل ایجاد شد و شماری از ساکنان مناطق نزدیک، به‌صورت موقت و احتیاطی از محل خارج شدند. موضوع در ابتدا در چهارچوب قوانین مربوط به مواد منفجره بررسی شد و سپس تحقیقات با محوریت ظن به آماده‌سازی برای یک اقدام تهاجمی علیه پایگاه فیرفورد ادامه یافت.
با این حال، یکی از نکات مهم در روایت رسمی پلیس انگلیس این بود که در جریان بازرسی خودروها، هیچ وسیله انفجاری دست‌سازی پیدا نشد. نیروهای متخصص نیز برای بررسی خودروها و محل حاضر شدند. پلیس اعلام کرد که مقداری بنزین کشف شده، اما شواهدی از وجود بمب یا وسیله انفجاری در خودروها به دست نیامده است. پنج فرد بازداشت‌شده نیز پس از تحقیقات اولیه آزاد شدند، هرچند تحقیقات درباره آنها ادامه یافت و آزادی آنها به معنای بسته شدن پرونده نیست.
*”نیویورک تایمز” در گزارشی با اشاره به حادثه اخیر در پایگاه فیرفورد و خروج بمب افکن های آمریکایی، علت این حادثه را تهدیدات احتمالی ایران معرفی کرده است. ادعایی که البته این نشریه آمریکایی تایید می کند که هنوز اثبات نشده است. با این حال، صِرف وقوع این حادثه، خود از بن‌بستی جدید در پرونده جنگ‌افروزی علیه ایران حکایت دارد و البته که چالشی جدی برای معادلات امنیتی انگلیس نیز محسوب می شود.
تحقیقات ادامه پیدا می‌کند
پرونده در روزهای بعد نیز ادامه پیدا کرد. در اول اکتبر، یک مرد ۲۵ ساله با تابعیت دوگانه بریتانیایی ـ ایرانی در ارتباط با این تحقیقات بازداشت شد. او نیز بعدا با قرار وثیقه آزاد شد. چند روز بعد، پلیس ضدتروریسم انگلیس از بازداشت فرد دیگری در لندن خبر داد. این فرد ۲۲ ساله بود و در ارتباط با آماده‌سازی احتمالی برای یک اقدام ادعایی تروریستی بازداشت شد. توالی این بازداشت‌ها نشان می‌دهد که تحقیقات پلیس صرفا به حادثه شب ۲۷ سپتامبر محدود نمانده و ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. با این حال، مقام‌های بریتانیایی درباره نتیجه نهایی تحقیقات یا ارتباط قطعی میان افراد بازداشت‌شده و هرگونه تهدید علیه پایگاه، اطلاعات کاملی منتشر نکرده‌اند.
خروج بمب‌افکن‌های آمریکایی
در همین فاصله، آمریکا تصمیم گرفت بمب‌افکن‌های مستقر در فیرفورد را از این پایگاه خارج کند. تصاویر منتشرشده از خروج هواپیماها، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد و در ابتدا درباره علت این جابه‌جایی گمانه‌زنی‌های مختلفی شکل گرفت. برخی مقام‌های آمریکایی در نخستین اظهارات خود، این اقدام را بخشی از جابه‌جایی و چرخش تجهیزات نظامی عنوان کردند و جزئیات بیشتری ارائه ندادند. اما بعدتر دونالد ترامپ اعلام کرد که خروج بمب‌افکن‌ها با نگرانی‌های امنیتی و وجود تهدیدهایی مرتبط بوده است. او گفت آمریکا نمی‌خواهد هواپیماهای خود را در شرایطی قرار دهد که احتمال هدف قرار گرفتن آنها وجود داشته باشد. در ادامه، رسانه‌های آمریکایی به نقل از مقام‌های این کشور گزارش‌هایی درباره نگرانی از احتمال یک حمله پهپادی از سوی ایران منتشر کردند. همین گزارش‌ها باعث شد حادثه فیرفورد و خروج بمب‌افکن‌ها در یک چهارچوب واحد مورد توجه قرار بگیرند.
با این حال، جزئیات این ماجرا تاکنون به طور عمومی منتشر نشده است. مشخص نیست منشا دقیق هشدار چه بوده، چه سطحی از اعتبار برای آن در نظر گرفته شده و آیا میان آن و پرونده‌ای که پلیس بریتانیا در حال بررسی آن است، ارتباط مستقیمی وجود دارد یا خیر.
*”نشریه تایم” در گزارشی هرگونه ارتباط اثبات‌شده میان حادثه اخیر برای پایگاه فیرفورد با ایران را رد می‌کند. اگرچه این نشریه مجموعه ای از اتهامات را علیه کشورمان مطرح می کند و به دنبال القای این مساله به افکار عمومی بین المللی است که ایران را باید در جایگاه متهم نشاند.
روایت‌های متفاوت از یک حادثه
یکی از نکات قابل توجه در ماجرای فیرفورد، تفاوت میان آنچه به‌صورت رسمی درباره حادثه در بریتانیا اعلام شده و روایت‌هایی است که بعدا در آمریکا درباره علت خروج بمب‌افکن‌ها مطرح شد. پلیس بریتانیا همچنان در حال تحقیق درباره افرادی است که در این پرونده بازداشت شده‌اند و تاکنون نتیجه نهایی تحقیقات را اعلام نکرده است. در سوی دیگر، مقام‌های آمریکایی از وجود یک تهدید امنیتی سخن گفته‌اند که ظاهرا در تصمیم برای جابه‌جایی بمب‌افکن‌ها موثر بوده است.
همزمان، ارتباط دادن این تهدید به ایران نیز در برخی گزارش‌ها و اظهارات مطرح شده، اما این موضوع از سوی ایران قویا رد شده است. در نتیجه، در شرایط فعلی نمی‌توان این ارتباط را به‌عنوان یک واقعیت قطعی در نظر گرفت. زیرا سندی برای آن وجود ندارد. آنچه با اطمینان بیشتری می‌توان درباره آن سخن گفت، وقوع یک حادثه امنیتی در نزدیکی فیرفورد، آغاز تحقیقات پلیس در بریتانیا، ادامه بازداشت‌ها در چهارچوب این پرونده و در نهایت خروج بمب‌افکن‌های آمریکایی از این پایگاه است. جالب است که در این فضا، ترامپ در موضع‌گیری عجیبی به رسانه ها گفته که به نظر شخصی وی و بدون هرگونه سند و مدرکی، ایران سعی در حمله به پایگاه فیرفورد داشته است!
یک تصمیم احتیاطی در سایه ابهام
اهمیت ماجرای فیرفورد بیش از هر چیز در همزمانی این تحولات است. پایگاهی که برای استقرار بمب‌افکن‌های راهبردی آمریکا مورد استفاده قرار می‌گیرد، با یک حادثه امنیتی مواجه شد و چند روز بعد هواپیماهای مستقر در آن به آمریکا بازگشتند. با این حال، میان این دو رویداد هنوز یک زنجیره علّی کاملا روشن و تاییدشده در دسترس افکار عمومی قرار نگرفته است. آنچه فعلا وجود دارد، یک پرونده امنیتی در حال بررسی و تصمیم آمریکا برای کاهش ریسک احتمالی علیه هواپیماهای خود است. به همین دلیل، روایت دقیق ماجرا در حال حاضر نیازمند تفکیک میان واقعیت‌های تاییدشده، ادعاهای مقام‌ها و گزارش‌های رسانه‌ای است. تا زمانی که تحقیقات بریتانیا به نتیجه نهایی نرسیده و جزئیات تهدید مورد اشاره آمریکا نیز منتشر نشده است، نسبت دادن قطعی حادثه به یک طرف مشخص نظیر ایران، فراتر از داده‌های موجود خواهد بود. هرچند که دشمنان کشورمان دست به هر اقدامی می‌زنند تا ایران را در جایگاه متهم بنشانند و واقعیت ها برای آن ها از هیچ اهمیتی برخوردار نیستند.
در حال حاضر، فیرفورد همچنان در مرکز توجه امنیتی قرار دارد. اما پاسخ بسیاری از پرسش‌های اصلی درباره اینکه دقیقا چه تهدیدی شناسایی شده، چه ارتباطی با حادثه ۲۷ سپتامبر داشته و چرا واشینگتن تصمیم به خروج بمب‌افکن‌های خود گرفته است، هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.